Getry piłkarskie – mały element stroju z wielką historią
Na pierwszy rzut oka to tylko część sportowego stroju. Długie, naciągnięte niemal pod kolano, zwykle w barwach klubowych. Getry piłkarskie rzadko trafiają na pierwsze strony gazet – tam rządzą gole, transfery i wielkie nazwiska. A jednak bez nich trudno wyobrazić sobie mecz. Bo zanim piłkarz założy korki i wybiegnie na murawę, najpierw musi wciągnąć… getry.
Historia getrów sportowych
Historia getrów zaczyna się jeszcze zanim piłka nożna przybrała swoją współczesną formę. W XIX wieku, gdy futbol rozwijał się w szkołach i klubach w Anglii, zawodnicy potrzebowali elementu stroju, który ochroni nogi przed zimnem i otarciami. W tamtych czasach boiska częściej przypominały wiejskie klepisko lub nierówną łąkę niż idealną stadionową nawierzchnię, a mecze rozgrywano w każdą pogodę. Długie, grube skarpetogetry z wełny okazały się rozwiązaniem praktycznym, zwłaszcza przy tzw. angielskiej pogodzie, czyli częstym deszczu, dużej wilgotności i czasami gęstej, chłodnej i oblepiającej mgle.
Początkowo pierwotne getry nie miały wiele wspólnego z dzisiejszymi modelami. Były cięższe, mniej elastyczne i często zszywane ręcznie. Ich głównym zadaniem było utrzymanie ochraniaczy na golenie oraz zabezpieczenie skóry przed kontaktem z twardą cholewką buta. Z czasem jednak getry zaczęły pełnić także funkcję identyfikacyjną. Ich kolory stawały się elementem klubowej tożsamości – tak samo ważnym jak koszulka czy herb klubu. Mało tego – zdarzało się, że przy rywalizacji drużyn o podobnych barwach koszulek i spodenek, to właśnie getry pozwalały siedzącym na trybunach kibicom odróżnić zawodników obu ekip.
Dziś trudno wyobrazić sobie profesjonalny futbol bez tego elementu stroju jakim są getry piłkarskie. Regulaminy wielu rozgrywek wymagają, by zawodnicy nosili getry zakrywające ochraniacze. Takie zasady obowiązują choćby w rozgrywkach organizowanych przez FIFA. Chodzi nie tylko o estetykę, lecz przede wszystkim o bezpieczeństwo – coś na co obecnie mocno stawia się w profesjonalnych rozgrywkach piłkarskich.
Choć z zewnątrz skarpetogetry wyglądają prosto, ich konstrukcja jest wynikiem wielu lat rozwoju technologii tekstylnej. Współczesne modele produkuje się z mieszanki włókien – najczęściej poliamidu, elastanu i specjalnych przędz syntetycznych. Dzięki temu są lekkie, elastyczne i dobrze dopasowują się do łydki zawodnika. Tak, dokładnie – komfort to teraz istotny „wymóg” boiskowej rywalizacji.
Produkcja getrów
Proces produkcji getrów zaczyna się od projektu. Określa się długość, grubość materiału oraz rozmieszczenie stref elastycznych. Następnie maszyny dziewiarskie tworzą długą, rurową formę materiału. W nowoczesnych zakładach produkcyjnych większość pracy wykonują urządzenia sterowane komputerowo, które kontrolują napięcie nici i gęstość splotu. Dzięki postępowi technologicznemu proces produkcyjny przebiega szybciej, dokładniej, a jednocześnie pozwala na większą profesjonalizację i dbałość o detale.
Po etapie dziewiarskim przychodzi czas na wykończenie. Getry są prane technologicznie, aby ustabilizować włókna i nadać im ostateczny kształt. Potem trafiają do kontroli jakości, gdzie sprawdza się ich elastyczność, wytrzymałość i odporność na rozciąganie. To bardzo ważne, ponieważ ten element piłkarskiej garderoby przechodzi później na boisku prawdziwy chrzest bojowy i szanujące się drużyny nie mogą pozwolić na to, aby pozrywały się po kilku kontaktach z butami zawodników przeciwnej ekipy. W końcu getry trafiają do pakowania i dystrybucji.
Ciekawostką jest to, że współczesne getry coraz częściej projektuje się z myślą o funkcjonalności. W wielu modelach stosuje się strefy wentylacyjne, które pomagają odprowadzać wilgoć podczas wysiłku. Inne mają wzmocnienia w miejscach najbardziej narażonych na przetarcia. Dzięki temu mogą wytrzymać intensywne treningi i mecze rozgrywane na różnych nawierzchniach.
Getry piłkarskie – kolorystyka
Getry mają też swoją rolę w piłkarskiej estetyce. Wystarczy spojrzeć na archiwalne zdjęcia sprzed kilkudziesięciu lat, by zobaczyć, jak bardzo zmienił się ich wygląd. Kiedyś dominowały proste kolory i gruby materiał. Dziś pojawiają się nowoczesne wzory, logotypy klubów czy dynamiczne grafiki co znacznie uatrakcyjnia podziwianie strojów rywalizujących drużyn.
Można więc powiedzieć, że getry piłkarskie przeszły drogę podobną do samego futbolu – od prostego, niemal amatorskiego początku do dopracowanego i zaawansowanego technologicznie produktu sportowego. Niby drobiazg, a jednak niezbędny element gry.
Warto zauważyć, że kiedy piłkarz strzela gola, kibice patrzą na piłkę, bramkę i tablicę wyników. Mało kto zwraca uwagę na getry. A przecież to one przez całe dziewięćdziesiąt minut wiernie trzymają ochraniacze, chronią nogi i znoszą każdy sprint, wślizg i kontakt z murawą. Nie bez znaczenia jest aspekt estetyczny – utrzymane w barwach klubowych getry przydają zawodnikom drużyny profesjonalnego efektu. I niezależnie od tego, czy mówimy o reprezentacji kraju np. Polski, wiodącym klubie piłkarskim jak np. Real Madryt / FC Barcelona, czy też naszej osiedlowej drużynie dzielnie rywalizującej w niedzielnej lidze na orliku. Podziwianie gry ma cieszyć oko kibiców.
Krótko mówiąc: w futbolu są rzeczy spektakularne i są rzeczy niepozorne. Getry należą do tej drugiej kategorii. Ale bez nich mecz wyglądałby… trochę jak drużyna, która zapomniała połowy stroju.